

D3810

། །།ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཏི་ལ་ཀ་ཀ་ལ་ཤ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་སཾ་གྲ་ཧ་ཀཱ་རི་ཀཱ་བི་བཪྵ། བོད་སྐད་དུ། །འཕགས་པ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་བསྡུས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཡིད་ལ་གུས་པར་བསྒོམས་པས་ཐོགས་མེད་སྐྱོན་འཁྱུད་རྣལ་འབྱོར་པ། །སེམས་ཅན་ལ་དོགས་རྣམ་དབེན་གྱ་ནོམ་རྒྱལ་ བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བྱེད་ཅིང་།།གང་ལ་ཆད་བསམ་རྟག་པའི་བློ་དང་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ཡོད་མིན་པ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་དེ་ལ་མགོས་ཕྱག་འཚལ། །གཟུང་དང་འཛིན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཞིང་། །རྟག་དང་ཆད་པ་རྣམ་སྤངས་པ། །ཀུན་མཁྱེན་སྐྱེས་ཡུམ་ ཤེས་རབ་ཀྱི།།ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྡུས་པའི་བཤད་པ་བློ་ཆུང་བ་རྣམས་དྲན་པའི་དོན་དུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བདག་གིས་བྱའོ། །འདི་ ལྟར་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲས་དོན་གང་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པ་ལ་བརྗོད་དོ།།ཤེས་པ་གང་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་མེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། །འཛིན་པ་དེ་ནི་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པའོ། །དེ་བས་ན་འདིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གིས་དབེན་པའི་ ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པར་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་འོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འབད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་གསུངས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་སྒྲོན་མ་དང་འོད་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

迦湿弥罗国的班智达帝拉迦迦拉夏和译师比丘智慧贤所译。


梵语：Ārya-prajñāpāramitā-saṃgraha-kārikā-vivarṣa
藏语：圣般若波罗蜜多摄颂释
顶礼般若波罗蜜多。
于心恭敬修习者，无碍瑜伽师离过，为诸有情得殊胜，佛果位而作修持。
于彼断常之分别，能取所取皆非有，一切智母般若波，罗蜜多前我顶礼。
永离能取与所取，断常二边皆远离，一切智母般若波，罗蜜多前我顶礼。
依据法称论师所造'般若波罗蜜多'等论，我今为令智慧浅薄者忆持，将略述般若波罗蜜多之摄要。
此中，菩萨们应当修持什么呢？应当修持并生起般若波罗蜜多，因为这正是所欲证得的果位。
同样，八千颂等般若波罗蜜多诸经典所应修持的也正是此般若波罗蜜多。
所谓般若波罗蜜多之名称，其所诠义为何？为此说道：'二取离之智'。二即是指所取与能取。
远离二取之智即是无二。其中所取是指如实安住的色等诸法，能取即是显现彼等之心识。
因此，此处所说即是：远离能取所取的智慧即是般若波罗蜜多。
因为般若闻思等最为殊胜，究竟圆满即是般若波罗蜜多，这也是极为清净的证悟。
若般若波罗蜜多即是菩萨们所应修持者，那岂非不是如来？而一切精进皆是为得佛果。为此说道：'此即如来'。
远离一切分别网的般若波罗蜜多即是如来。因宣说真如故名如来，二者无有差别。
此说明般若波罗蜜多不异于真如，真如亦不异于般若波罗蜜多，然如灯与光明般相应。

 །དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ལས་བསམས་ནས་གཞན་དུ་བློའི་ནོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཤེས་པ་ལས། །གཞན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ཏེ། །གང་ཕྱིར་དབེན་པ་དབེན་ གྱུར་ལས།།ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་མིན་ན་གཉིས་སྟོང་པ། །རྣམ་ཤེས་མིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཞིང་། །གཉིས་མེད་པ་ལས་ལོག་པ་ནི། །གཉིས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་གྱུར་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད། །རིག་བྱ་ རིག་བྱེད་དངོས་པོ་ནི།།རྣམ་ཤེས་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་གཞུང་དང་ལམ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྙད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས། བསྒྲུབ་བྱ་དོན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞུང་དང་ལམ་དག་ལ་དེའི་སྒྲ་སྟེ། དེར་ཉེ་བར་བསྙད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞུང་དང་ལམ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དེའི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་དེ་དག་ལ་དེའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། སྦྱང་གི་ནང་དུ་གནས་པའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞུང་དང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་བརྗོད་ནས། རྟེན་དང་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་འཆད་དོ།།འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ལྷག་པ་མ་ཡིན་མཆོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། རྟེན་དང་ དབང་དུ་བྱ་བ་དང་ལས་དང་རྟགས་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྟེན་ནི་སྟོན་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོན་ པ་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ།དེས་ན་དེ་ཡང་རྟེན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་ཅིག་ ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མི་འགལ་ལོ། །དོན་དེ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་ལེའུ་དང་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་འདི་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བསྟན་པ་འདི་ལ་དབང་དུ་བྱ་བས་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །ལས་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་བརྗོད་དེ། བྱས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་ཞིང་འདི་ལྟར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བསལ་བས་རྟོག་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བར་ངེས་པར་བྱའོ། །འཆད་པར་ འགྱུར་བའི་རྟགས་ནི་ཚད་མ་སྟེ།འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་རྟགས་སོ།

思考此真实义后，其他具有智慧过失者们说：'所谓空性即是智慧，除此之外别无他物。因为能空与所空，被认为是无二无别的。若非如此，则二空非为识，而离二无二者，将成为二我。彼即是如来藏自性，称为薄伽梵自身。所知与能知之事物，皆真实依于识性。'
如是说已。那么对于经典和道路，如何解说为般若波罗蜜多呢？为解除此疑问，说道：'因具有所证之义故。'经典和道路中的彼之名称，其所说之理由是因为经典和道路具有般若波罗蜜多之义，是具有此意趣的，是般若波罗蜜多之方便，此为其义。因此，对彼等而言是彼之名称，如同稻种处于稻秧中一般。
因此，此处显示般若波罗蜜多名义有二种：主要的和次要的。其中主要的是无二智慧之相，次要的是经典和道路之自性。如是说明意趣后，以'所依'等词解释所说之义。
此处所说之义仅有三十二种，不多不少。其中有十种分别妄想散乱、十六种空性，以及所依、所化、事业、标志、过患、功德等其他六种。
其中所依是说法者世尊佛陀，因为他是宣说甚深之因，故为所依。若问：'难道须菩提等不也是说法者吗？因此他们也应成为所依。'如是世尊亦曾说道：'诸菩萨摩诃萨应如是了知般若波罗蜜多中的决定出离，当从般若波罗蜜多开始宣说。'
虽然如此，应当了知他们的能力是由佛陀威力所致，因此并不相违。此义已在此论第一品中说明。其中所化是为谁而说此法，即菩萨等众为所化，如'此教法中所化'之详细解释。事业是指所作、能作和行为，如'已作'等详细解释。如是'菩萨应如是行持般若波罗蜜多，应如是安住'等。
修行是通过断除十种分别妄想散乱而了知。应当确定十六种空性的分类。将要解释的标志即是量，因为由此能了知故为标志。

 །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདྲི་བ་དང་ཀློག་པ་ལ། ལྗོངས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།ཉེས་དམིགས་ནི་དོན་མེད་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དུག་དང་བཅས་པའོ། །ཕན་ཡོན་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་ནི་འབྲས་ བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་གཞུང་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་བར་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཅིའི་དོན་དུ་རྟེན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ ཅེ་ན།བརྗོད་པ་ནི་དད་ལྡན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྟེ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །དེ་ཡང་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དེ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དད་ལྡན་ནོ། །དད་ལྡན་དེ་དག་གི་འཇུག་ པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡན་ལག་ནི་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་གོ།།ཡན་ལག་ནི་རྒྱུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྟོན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་བསྟན་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡུལ་དང་དུས་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྟེན་དང་དུས་ཚིགས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ལ་དོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། །སྡུད་པོ་རང་ཉིད་ཚད་མར་ནི། །རབ་གྲུབ་ཕྱིར་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བའི་རང་ཉིད་དེ་བདག་ཉིད་ཚད་མ་ནི་རང་ཉིད་ཚད་མ་སྟེ་མི་སླུ་བ་ཉིད་དོ།།དེར་རབ་གྲུབ་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། སྡུད་པའི་དུས་ན་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཉིད་དོན་གཞན་ཉེ་བར་དགོད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། འཇིག་ རྟེན་ན།ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་ཉེར་མཚོན་ཅིང་། །དབང་པོར་བཅས་པ་སྨྲ་བ་ཡི། །སྨྲ་པོ་ཚད་མར་རྗེས་སུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡུལ་དང་དུས་དག་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱས་པར་སྨྲ་བ་སྟེ་བརྗོད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། དབང་པོ་དང་ བཅས་པར་གནས་པས་ན།དབང་པོར་བཅས་སོ། །སུ་ཞིག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་སྨྲ་བ་པོའོ། །ཅི་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་ཤེ་ན། ཚད་མར་ཏེ། བདེན་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་དག་ཀྱང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ ན་ཡུལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ན་ཞེས་ཅིའི་དོན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་ཅེ་ན།དེ་ན་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་བདག་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྲད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གོ། །ཚིག་ཕྲད་ ནི་འདི་སྐད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྟེ།འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །བདག་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐོས་པ་ནི་མཉན་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚིག་ཕྲད་དང་བདག་དང་ཐོས་པ་ནི་ཚིག་ཕྲད་བདག་ཐོས་སོ།

如是菩萨于书写、阅读般若波罗蜜多时，若生起对地方等的分别念，这些也是魔业的因缘。或者是菩萨不退转的标志。过患即是无义之事，以谤正法等而成为法贫乏之业，及对般若波罗蜜多怀有毒心。所谓具功德者，功德即是果报，如是经文为：若有人以七宝遍满三千大千世界而行布施，若有人于般若波罗蜜多等。又为何说依止等，说道具信等。所谓信者即是信心，心极清净。此即是诸菩萨对甚深法理生起胜解。具有此信心者即是具信者。所谓具信者之趣入支分，与趣入相关之支分即是趣入支分。支分即是因，由于随行之因是说者，故此处显示。显示菩萨等眷属是为了令知根器之义。以殊胜处所与时间摄集而说，是为了显示各别决定的所依与时节而说。如是则摄集者有何意义？为此说道：'摄集者自身成为量，为善成就故'，自身即是自体，量即是自身量，即不欺诳性。善成就即是善巧成就之义，为令非摄集时的未来众生生起信解之义。以其他义来阐释此义即：'世间中，由处时而表征，具诸根者所说，说者随成为量'。如是世间中由处所与时间表征而了知所说，即是宣说。如何？由具诸根而住，故具诸根。是谁？即是说者。了知为何？为量，即具有真实语之义。若处所等义亦非实有，则何故定执唯三十二处？为此说道：'如是我闻'等言词。所谓一切即是无余。其为何？即是'如是我闻'等这些言词。言词即是'如是'之字，即所谓'如是'。我即是自性，即所谓'我'。闻即是听闻，即所谓'闻'。言词、我与闻即是言词我闻。

 །དེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ ནི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་།།དེས་ན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བསྙད་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞར་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་ལས་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཙོ་བོའི་དོན་དེ་གཙོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ནི།སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་གང་དག་སྔར་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དུ་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཉིད་དོ། །འདིས་གྲངས་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པར་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དུ་མ་བསྟན་ལ།འདིར་ནི་དེ་དག་མ་གསུངས་པ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་མཚུངས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་གང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། གྲངས་བཅུ་དྲུག་གི་མཐར་ཐུག་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ཡང་བརྒྱད་སྟོང་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། རིམ་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སྟེ། གོ་རིམས་ལས་མ་འདས་པར་རོ། །སྒྲ་གང་གིས་ཤེ་ན། སྒྲ་གཞན་གྱིས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་དེས ན།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱད་སྟོང་པ་འདིར་ནི་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དག་གི་མ་ཚང་བ་མེད་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ ཏེ་འདི་དག་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་བུའི་དོན་མཆོག་སྐྱེད་དོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། འདིར་གཞུང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་པར་རོ། །གཞུང་བསྡུས་པ་ནི་ཉུང་བ་ཉིད་དོ། །འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི། དེ་ཉིད་དོ། །དོན་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །འདི་སྐད་དུ་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བློ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བར བཞེད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་གིས་གཞུང་ལ་ནི་རིམ་གྱིས་དབྱེ་བ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ཉིད་དུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་ནི་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལ་ཡོད་པ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མ་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་སོ། །སུས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་པོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ།

其中诸如此类，'等'字是包含了处所和时间等。因此，听闻等的总集，即是所说的，凡是已详细宣说的，那就是附带说的，是从语境中而来的意思。
为了显示主要内容是应当作为主要来说的，即是前面所说的那三十二种。其数目是多少呢？就是三十二。这是显示了确定的数目。
在此，所说内容较少，难道不是这样理解吗？如是在《十万颂般若波罗蜜多》中宣说了空性的诸多分类，而在此未说这些，因此为了断除'如何相等'的疑虑而说'空性的分类'等。
'极为分别'即是'详细分别'，'详细分别'是指各种差别。这是什么的详细分类呢？是空性的。其详细分类是怎样的呢？有十六种，即以十六数目为限而区分。这也是在《八千颂》中所说的。
如何说呢？是按次第，即不违背次序。以何种词说呢？以异名，即以同义异名的词来说的意思。'应知'即是应当了知，即应当理解其分类。
由于空性的诸多分类是以异名来说的，因此说'如是如前所说义'等。如是此《八千颂》是无有缺漏的，即是不少的。什么无有缺漏呢？如前所说义，即如所说或圆满的意思。
若这些没有不同的意义，那么仅此便能生起最胜补特伽罗利益，为此而说'此中文句简略'等。'此中'即在《八千颂》中。'文句简略'即是少的。'欲'即是希求。所说的内容即是彼性。这些内容是什么呢？如所说，即仅是前面所说的那些。
这是说，此中般若波罗蜜多的意义并非有差别，然而为了摄受小、中、大根器者，世尊宣说般若波罗蜜多，因此依其力故，在文句上渐次有了分类。
由于如前所说按次第以异名说空性，因此说'菩萨即于彼'等。菩萨是由于具有此而成为菩萨。菩提是离能取所取的智，萨埵是心意，由于此菩萨具有这些而成为菩萨，我未见到也未得见该菩萨。是谁呢？说'我'即是说明自己是说者。'即于彼'是指胜义中。

 །དེ་སྐད་དུ་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པར་མཛད་དོ། ། ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་སྐད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པ་དེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་སྟེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སྟོང པ་ཉིད་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། །ཟ་པོ་ནང་གི་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཟ་བ་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདིས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་ བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་པ་དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐུབ་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེའི་ངོ་བོར་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པའོ། །སྒྲ་འདིས་ཀྱང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་པ་ཞེས་ནི་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །བཟའ་བར་བྱ་བ་ཕྱི་ཡི་ནི། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་འདིར་བཀག་གོ། །ཕྱི་ཡི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ། དེའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། མིའི་རྭ་བཞིན་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་སྟེ། དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་འདི་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་བཀག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་གསལ་བར་མཛད་པའོ། །ཅི་ཞིག་བཀག་ཅེ་ན། བརྗོད་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། བཟའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །གང་གི་ ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལོག་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེས་ན་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།སྒྲ་འདིས་ཀྱང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བརྒྱད་ སྟོང་པ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པས་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དེ་ཡི་ནི། །ལུས་གནས་མཚན་ཉིད་ཟད་པའི་དོན། །རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ལུས་ནི་དེའི་ལུས་སོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་འདིར་གནས་པས་ན་གནས་སོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དེ་རྣམས་ཟད་པ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་རྟོགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདིའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ན་དོན་རྟོགས་ པ་ཉིད་དོ།།གང་རྟོགས་ཤེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དེ་ཡི་ནི། །ཞེས་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །གཞུང་འདིས་ ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའོ།

如是能仁世尊宣说，作如是言。所谓能仁，是具足调伏身语意者。或者由其加持力，是由善现如是宣说，此是语义。彼师如是宣说此义，即是宣说空性，是为开示。若问由何宣说空性，故说：'能食内诸法'。彼等既是能食者亦是内法，故为能食内诸法，因此说'彼等之'。此说内处眼等，凡夫于彼等执著为能食者性，能仁宣说彼等之空性，此即是所说义，因为是对菩萨观察其体性故，此是意趣。此语亦是宣说内空性。
如是，'由于宣说色以色自性空故，此中亦遮外处所食诸法。'外处诸法者，即色声等。所谓色者，即色蕴。'彼亦以色自性'者，即以色自体，由其如实相不成立故，以彼体性为空，如人角般离彼，故如是说，即由宣说故。由此语亦明显世尊复遮，若问遮何，即所说外处。云何，即所食，由是所受用故为所食。由于凡夫执著外色等颠倒性为所受用性故而遮，此是语义。
此语亦是宣说外空性。如是其他空性种类亦存在于八千颂中，如是由空所说：'若无色等彼之身住相尽义即是证知。'云何，所谓彼身，即内外处之身是彼身。所谓住，住即器世间，由此安住故为住。所谓相，相即三十二大士相。彼等尽即离，是为空性义。证知彼义者，由证知此义故为证知义。
若问证知何者，故说：'若无色等彼之'，即宣说当说明内外处无实时，即是证知彼等空性义，此是语义。此文亦说三种空性行相，即：内外空性行相、大空性行相、相空性行相。

 །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་གང་གིས་དེ་མཐོང་བ། དེ་ཡང་ ནང་པ་ཡིན་ཕྱིར་མེད།།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དེའི་མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་ནང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ནང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མེད་དེ། ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེས་ན་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ནང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སྔར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན།རང་བཞིན་ཡང་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རིག་པ་དེ་ནི་ རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་བརྩེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །བརྩེ་བ་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །བརྩེ་ བ་དང་ཤེས་རབ་དག་ནི་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ།སེམས་ཅན་སྐྱེ་མེད་འགག་པའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྒྱད་སྟོང་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་སྟེ། གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ འགག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།འགག་པ་ནི་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་སོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྫས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་སེམས་ཅན་དང་འཁོར་བ་དག་གིའོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་མ་ཐག་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་རྣམས་སུ་འདི་ནས་དེ་དང་དེ་ནས་འཁོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོངས་སུ་འཁྱམས་པའི་ ཕྱིར་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །སེམས་ཅན་དང་འཁོར་བ་ཞེས་བསྡུ་བའོ། །བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་བསྟན་ཅེ་ན་བརྗོད་པ་དེས་ནི་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསལ་བར་ཏེ་ གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་རོ།།ཅི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཙོར་ཏེ་གཙོར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཁྱད་པར་དུའོ།།ཡང་ན་གཙོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了显示空性的空性之相而说的是：'由何见到彼，彼亦因内故无。'所谓'由何'即是由空性。'彼'即是身等，'见到'即是了悟，也就是了知。'彼亦内'是说那个了知是内处，因此因为是内故而无，也就是不存在，这是想着仅仅否定前者。因此这是说明空性之相。
正因为如此，以'因为内等'等来显示自性空性之相。因为内处等如前所说的方式是空性，所以自性也是空性。自性即是种类。这以'如是'等来明显说明。'如是'声是表达'因为'的意思。
因为彼智是识自性，即是识的本性，且具有慈悲和智慧的自性。慈悲是希望他人离苦。智慧是以善分别诸法为相。慈悲和智慧即是慈悲与智慧。具有彼等自性者即是具有慈悲和智慧的自性。意思是识是内处。这也是说明自性空性。
同样，以'众生无生亦无灭'等经文，在八千颂般若经中显示彼空性。'无生'即是遮止生起，意思是本来未生。正因为无生，所以无灭，因为灭是以生为前提。因此灭也无。那是什么呢？说是'众生'。
'众生'即是具有五蕴自性的有情。正因为承许为实体，所以称为众生。若问由何显示空性，答：由众生和轮回。'众生'即如前所说。正因为此于六道中从此至彼轮转，因为周遍漂泊，所以称为轮回，这是以'因为轮转故称为轮回'的词源解释。
众生和轮回是总结。若问能作者是谁显示，答：由彼，即由了知真实的如来。如何显示？明显地，'明显'即是分别辨析。显示什么？答：空性。'空性'即是无实且离，意思是如所假立不存在。
这也不是随便怎样都可以，而是主要地，'主要'即是特别地。或者'主要'即是圆满，意思是唯此即是真实。

 །བརྗོད་པ་འདིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཐོག་མ་སྟེ་དང་པོ་ དང་ཐ་མ་སྟེ་མཐའི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ།།དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འདིར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི།སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་བཅུ་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློས་མི་དམིགས་པ་སྟེ།མ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཏེ།དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཀྱིས། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་སྟོང་པར་ བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། སྟོང་པར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོས་དབེན་པ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོ་སོ་སོ་ལ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གང་ལ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ། གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེས་ན་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་དག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི རྣམ་པ་དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པ་འདིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ནི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱར་གསལ་བར་བྱས་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །དངོས་པོ་གང་ གང་རྣམ་བརྟགས་པ།།དེ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བར་བྱས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་བདག་སོགས་ལྟ་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་[(]སོག་[,]སོགས་[)]པའོ། །གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ནི་བདག་གོ།

此说也显示了空性的两种形相：超越边际的空性和无始无终的空性。因为没有开始即最初和终末即边际的部分，所以是无始无终。其空性即是无始无终空性。如世尊所说：'不知轮回的前际'等。
我说此处也显示了一切法空性的形相，所说'佛法以及如是'等。佛陀的十八不共法，以及知晓处非处等十种力，由于具有真实智慧，以极为清净的智慧不见其真实随行，即是不可得，因为未经观察的那些是不遮止的。
同样，'诸菩萨之法'中，菩萨所具有的法即是菩萨法，也就是布施等波罗蜜多的殊胜。由于具有真实智慧，不见其真实随行，此是其义。以'十力等显空'等，即是以如是等教法显示。
显示什么呢？十力等。'等'字也包含不共法等。如何显示呢？即空，说为离自性。此也说明一切法空性。
同样，此处说明其他空性，即'由于诸法各别'等。因为对各别诸法作观察，即是过度执著。对什么作观察呢？对诸法，即色等。如是宣说，由于如此，故于胜义中无有，即胜义中无自性。什么无自性呢？所说诸法，即色等，如是宣说，即如来如是说。
此不仅说明能取的形相胜义空性，而且说明凡是显示为空性的胜义形相，由于也是分别，故为空性。此说也显示了胜义空性的形相。
此义在《庄严论》中以百种形相明显阐述，其他论中也说：'以何何分别，观察何何事，彼是遍计性，自性彼非有。'等明显阐述。
同样，为显示空性的其他分类而说：'由于我等见'等。凡是他人遍计执著蕴等之外的异体，即是我。

།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་བཟུང་ངོ་། །བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བསྡུ་བ་བྱའོ། །བདག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། འཛིན་ཅིང་ ལྷག་པར་ཞེན་པའོ།།བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གཅོད་མཛད་དེ་འཇིག་པར་རབ་ཏུ་མཛད་པའོ། །དེ་སུའི་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འོ། །ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེ་ན། ཆེན་པོའོ། །འདིའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ངེས་ཤེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་ཀུན་དུ། །གང་ཟག་བདག་མེད་ཉིད་དུ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །རྣམ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་རོ། །གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པར་གྱུར་པའོ། །བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་བརྗོད་དོ།།གཞན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ པས་ཞེས་བསྡུ་བའོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་འགོག་པ་སྟེ། རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསམ་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ པར་མཛད་པ་སྟེ་སྟོན་པར་མཛད་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླར་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སུས་ཤེ་ན་ བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་རིག་པར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་དེ་རིག་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་ཉིད་རིག་པའི་སྐྱོབ་པ་དེས་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་བཞིན་དུ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སྟོན་པས་བརྗོད་པས་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས་མེད་ རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་ཉེས་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས་པའོ། །གང་དག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་སོ། །འཕེལ་ དང་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕེལ་བ་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསགས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉམས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཟད་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདུས་བྱས་པས་ན་འདུས་བྱས་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་དག་གོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དག་ ཅེ་ན།དགེ་བ་རྣམས་སོ།

以'等'字包含了有情、命等作为我的异名。应当总摄为'凡是我等'。对我等境的见解，即执著而过分耽著。断除对我等的见解即彻底摧毁。若问是谁的，是菩萨的。若问是何等的，是大的。此大性亦是因为随顺轮回而趣入的缘故。因为如是，故此确定什么呢？确定'世尊于一切处，宣说补特伽罗无我性'。'一切处'即是决定的意思。'宣说'即是佛陀所说。此教法也说明无实性即空性。
为了显示其他方式所教示的空性之其他形相的意义而说'一切诸法'等。'一切诸法'即是色等无余，应当总摄为既是法又是一切。彼等一切诸法'未生'即是遮遣生起，意思是从如是因缘和合中并非真实获得存在性。应当了知是因为本来未生。如是这般宣说即是开示。
'如是'即是再次开示。关于'宣说法无我'，即是宣说色等诸法无我，即是说无自性，是开示。若问由谁，即是由了知真实者。真实即是法无我。此即具有了知真实之性相，故由了知真实的怙主所说。'一切种'即是以一切方式，意思是并非如外道般仅说部分空性。此说明无实性之自性空性，即是以'无实性之自性等的空性'之理趣。
从异门宣说的角度显示二种空性而说'无过失'等。过失即是过错。与过失俱行即是有过失。凡是无过失即无过错者即是无过失。有过失与无过失即是彼等诸法。'无增减故'中，无增长可得，意思是除了彼等菩萨所积集的。也无衰减，即是说无有尽法可得。
'有为无为'中，由因缘所作故为有为，因为是由因缘所生故为有为。'无为'即是择灭等任何非有为者，即是彼等有为与无为。若问是何等性质，是善法。

 །ཇི་སྐད་དུ་འདུས་བྱས་དགེ་བ་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་རྣམས་དང་དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསམ་ པའོ།།ངག་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པ་འདིས་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་པས། དགེ་བ་རྣམས་ནི་སྟོང་ པ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐབས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་དེར་རྟེན་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་མི་ཟད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྔར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞག་པ་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །དོར་བར་བྱ་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་དེས་ན་དོར་བའོ། །དོར་ བ་མེད་པས་ན་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་ཟད་པར་འདོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ཉེ་བར་སྡུད་པ་ནི། དེ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བརྗོད་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་རྣམས་སོ། །བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླུམས་པར་བྱས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་བཟླུམས་པས་ན་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །བརྗོད་མ་ཐག་པའི་བསྡུས་པ་ དེ་ཡང་བརྒྱད་སྟོང་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་གང་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཏགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིའོ། །འོའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་རྣམས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཞན་ ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བསམ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་འདི་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི། ཟ་དང་བཟའ་བྱ་དེ་ཡི་ལུས། །གནས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་ཡང་གང་གིས་སྟོང་པར་མཐོང་། །གང་ཕྱིར་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དགེ་བ་གཉིས་ནི་ཐོབ་བྱའི ཕྱིར།།རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། །འཁོར་བ་མི་གཏང་ཕྱིར་དང་ནི། །དགེ་བ་མི་ཟད་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རིགས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་བྱའི་ཕྱིར། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །གང་ཟག་དེ་ནས་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི།།དངོས་མེད་འདིར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་མེད་པ་ཡི་དངོས་ཡོད་པ། །དེ་བཞིན་དེར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ།

如同所说，有为善法和无为善法以及与之相反的诸法，按照次第，其增长和减少都是无所缘的。这是因为它们胜义中不存在而如此思维。
以此不直接的言语也已遮除，说明它们是无实体的。通过此教法也显示了有为空性的行相和无为空性的行相。
为显示其他空性的行相，以'诸善法空时'等词来阐述此处。当善法也成为空性、成为无实体时，'彼依不尽'中的'彼'字即是完全摄取善法自身，指依于善法的不尽性，菩萨们希望不从中退失。
这也如前所述的行相那样，由具慧者们安立。这里说明无舍空性。应当舍弃和断除的即是所舍。因为无所舍故称无舍，因为希望它们不灭尽，所以菩萨不像无余涅槃那样舍弃善法。
因此，如是显示空性行相的详细分类之后，总结说'此即空性'，即刚才所说的是空性诸分类，即诸差别。'摄略'是指归纳，由于正确归纳故称摄略，以此解释差别。
应当了解刚才所说的摄略也是在八千颂中所显示的。若问这些与什么相关，说'空性的'，即以所假立法空为相的。'的'字表示圆满义。空性的差别仅此些而已，再无其他，这是语句的含义。
此空性的详细分类是针对所化众生的执著心而说，并非胜义。胜义中仅有二种空性，即：人空性和一切法空性。
如是，圣弥勒自身也在《辨中边论》中明确此义说道：'能食所食彼身体，处所根基即空性，复由何者见为空，以彼本即是空性。为得二种善法故，为常利益众生故，为不舍离轮回故，为使善法不尽故，为令种姓清净故，为得相好庄严故，为令佛法清净故，菩萨精进而修行。人我以及诸法性，无实于此即空性，彼无性中有实性，如是于彼即空性。'

 །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བསལ་བས་བསྒོམ་པ་རྟོག་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་གཡེང་བ་རྣམ་པ་ བཅུ་པོ་ཡིན་ལ་དེ་དག་བསལ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་།གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དུ་མ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར གཡེང་བ་འདི་དག་བཅུས་གཞན་ལ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལས་སེམས་ནི་སྟེ་བསམས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་གཡེང་བས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འཕྱོ་ཞིང་འཕྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་དེ་སྐལ་བ་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བྱ་དང་སྤང་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་མི་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །གང་ལ་སྐལ་བ་མེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པའི་ཤེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ ནི་གཉིས་མེད་དོ།།གཉིས་མེད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་བསྒྲུབ་པ་དང་ངེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲུབ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདིས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ འདི་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱེར་བ་དེས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ།།ཡང་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་འཛིན་ཏོ། །བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཞུང་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་ཕྲག་ བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བྱས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གོ། །གཉེན་པོ་དང་ མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཚུན་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོས་སོ།

如果说要通过断除分别念的十种散乱来修持观想，那么分别念的十种散乱是什么？如何断除它们？对此解释如下：'以心的十种散乱'等。
初学菩萨的分别念十种散乱是这样的：以无实有为因相的分别念散乱、以实有为因相的分别念散乱、以增益为因相的分别念散乱、以损减为因相的分别念散乱、以一性为因相的分别念散乱、以多性为因相的分别念散乱、以自性为因相的分别念散乱、以差别为因相的分别念散乱、以如名义为因相的分别念散乱、以如义名为因相的分别念散乱。
由这十种心的散乱，使心从无二中散乱，即特别散乱，于轮回享受等处游荡飘移，这是其含义。
由此心也将失去机缘。对谁而言呢？所说'对凡夫们'。'凡夫'是指不了知所断和所断真实性的人。失去什么机缘呢？所说是证得无二智慧。'无二'即是无有二者。无二即是智慧，故称无二智慧，即是证得、决定和圆满的意思。以此特别解释'证得'之义。
此说明由于这些心的散乱使凡夫之心被色声香味触等所牵引，因此不能证得极其清净的智慧。又当这些成为无二智慧的障碍时，所说即是'彼等'等。'彼等'是指执取分别念的散乱。'为对治'是为了断除。这是什么呢？因此说'般若波罗蜜多教典'。十万颂等名称的一切所说法，都具有这样的意义。
如何对治它们呢？因此说'以互为对治和违品'。'互'是指彼此。'对治和违品'是指以互为能损所损的事物。

།འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་དུ་བསྟན་སྙམ་ན་བརྗོད་པ་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱང་ནི་བསྡུས་ཏེ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མར་རོ། །དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོའོ། །བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ བསྡུས་ཤིང་བཟླུམས་ནས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ཁོ་ན་མཆོག་མཁྱེན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཤིང་བཟླུམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་འདིས་སོ། །དངོས་མེད་ཀྱི་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྟོག་པའོ།།དེ་ཉིད་ནི་གཡེང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། སྟོན་པས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་འཆོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་འགྲོའི་ འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་སྟོན་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཀུན་རྫོབ་གཟིགས་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་པར་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའོ། །ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དངོས་ པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་ངོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཕུང་པོར་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ནས་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་ པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ཡུམ་གྱི་དོན་བརྒྱད་སྟོང་པར་སྦྱར་བར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི། འདིས་ནི་བརྒྱད་སྟོང་ལ་སོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུམ་གྱི་དོན་ བཤད་པས་སོ།།བརྒྱད་སྟོང་ལ་སོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེར། དང་པོའི་ངག་ནས་བརྩམས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོའི་ངག་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ ཁྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའོ།།རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཇི་སྲིད་པས་ སོ།།དགག་བྱ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་ཞིང་བཟློག་པར་བྱ་བའོ། །དངོས་མེད་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དངོས་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པའི་རང་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྒྲུབ་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ན་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ་བསྒྲུབ་པ་དེས་སོ།

如此，对事物的分别是对无事物分别的对治，对无事物的分别也是对事物分别的对治，应当如是类推。若问这些在何处宣说，故而说道：'这些也都摄略而说'，即在《般若波罗蜜多经》中。'这些'指的是十种分别妄想。'摄略'即是完全摄集归纳后宣说的意思。
这里表达的意思是：最胜智者如来完全摄集归纳后在《般若波罗蜜多经》中宣说。如何宣说呢？故说'由佛'等。此中由有菩提萨埵故称菩萨。'有菩萨'是以'具有'一词表示。
'无事分别散乱'是指由于分别无事物的自性，故称无事物分别。这本身即是散乱，因为是愚痴的因。若问做了什么？是遮止，即是断除。若问是谁做的？是由佛陀，因为能治烦恼敌故，能救护恶趣怖畏故称为佛陀，即是如来。
若问如何？因见世俗蕴故。世俗有即是世俗。蕴即是色、受等，因见到这些，即因为是分别的因，所以断除无事物分别的散乱。这里是说，佛陀为了初学菩萨的心意，见知世俗蕴后，为了断除断见，而断除无事物分别的散乱。
为了解释《般若波罗蜜多经》八千颂的意义而说：'由此于八千等'等。'由此'是指由解释般若母义。'八千等'等声包含十万颂等。其中，'从初语开始'即是从最初语句开始。其中初语是：'须菩提，你从般若波罗蜜多开始，请为诸菩萨摩诃萨宣说如何从般若波罗蜜多中决定出离。'
'乃至终了'即是直至最终完结。'所破'即是应当遮除、遣除无事物分别。'无事分别'是省略中间词，即是'无事物自性分别无事'，意思是断见的自性。若问如何？'由证成'即是由证成，即是事物自性，由此证成。

 །འདི་སྐད་དུ་ཚིག་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ངག་གང་དག་ཡིན་པའི་ངག་དེ་རྣམས་སུ་གྲུབ་པ་རྗེས་སུ་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་སེལ་བ་ལྷུར་ལེན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ངག་གི་ གནས་རྗེས་སུ་བརྗོད་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་གང་གི་ངེས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། འདི་དག་གཏན་ཚིགས་ངག་མིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རིགས་ པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་རིགས་པའི་ངག་མ་ཡིན་ཞིང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ངག་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་འདི་དག་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་སྟེ་བྱ་བར་འོས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་རིགས་པས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་དོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི། རིགས་པ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟུག་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་གཟུང་སྟེ།དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་རྣམས་སུའོ། །ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་བྱ་བའོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའོ། །འདིར་ནི་ངེས་པར་གྱུར་པའི་ དོན་ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ།།དེས་ན་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བས་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དགྲ་ཟླ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡང་དེ་ཉིད་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི། བདག་གིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི།།མ་མཐོང་ཞེས་སོགས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཉེ་བར་འགོག་པའོ། །ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་དུ། ལྷག་པར་ཞེན་ པར་བྱས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་དམིགས་པའོ།།བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་མང་པོ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།བསྟན་པ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོར་ཀུན་རྟོག་གི་འཁྲུལ་པ་འགོག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོར་ ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཟློག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་མིང་ཡང་མ་མཐོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

从最初的这些话开始直至圆满为止，所有成就语句中所说的内容是这样的：菩萨、帝释天以及般若波罗蜜多等这样的说法，应当了知这些都是为了断除断见而宣说的。在此，仅仅是随说成就语的内容，是以成就之声所说的。
成就是能遣除无实体分别的，为什么确定是这个道理呢？所说的是：'这些不是因明语'等。因明之声是说理，这些不是理论之语也不是能成立之语，而是仅仅说明所作，这些语句也说明所作，即应当作和随后应当成就的，这是所说的。
如果义理不合道理，那么怎么能使求义者满意呢？因此所说：'理如梵网等'。凡是梵网等经，等字包括严密道场等，在这一切中都是世尊以自己的理而说的。'一切'是指在这样的义理所教示的诸法中。'应知'即应了知。'了知'即量。此中确定的义理即是执著，这是语义。
因此如是遣除无实体分别的散乱，显示是实体分别的对治。现在又从相违门显示彼义，所说：'我未见菩萨等诸佛所说'。'未见菩萨'是遮遣般若波罗蜜多的义理。初业者执著菩萨自性，于真实中不可得。
'我'是显示自身。'未见菩萨'等诸多语句是诸佛所说，即如是：菩萨及如是自性的般若波罗蜜多未见等如是等。此教法也是遮止实体遍计的迷乱。'实体'即色等。其遍计即是实体遍计，即是于非如实义执著为如实。
彼即是迷乱、颠倒，因为胜义中是虚妄的缘故。能遣除者是谁呢？是世尊。'世尊'即如来。如何遮遣呢？所说：'由于名亦未见'等。

 །གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་མ་མཐོང་ཞིང་མ་དམིགས་པའོ། །ཅི་ཞིག་མ་མཐོང་ཞེ་ན་མིང་ཡང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བའི་མིང་གང་ཞིག་མིང་དུ་བཏགས་པ་དེ་ཡང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་དམིགས་པའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་གཞན་ལྟ་རེ་ཞིག་ཞོག་སྟེ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མིང་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློས་ཀུན་ནས་མ་ དམིགས་སོ།།ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཏེ་རྣམ་པ་མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་མ་རྟོགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །འདིས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་མིང་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་གཟིགས་ཤིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག པའི་དགྲ་བོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འོ་ན་དེའི་ཚེ་ངག་དང་པོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ནི་བཏགས་པ་འགོག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགོག་པ་ཡིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའོ། །དེ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། ། བསྡུས་པ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་མཛད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་བསམ་པའོ། །འདི་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདིར་བསྡུས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ངེས་པ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པས་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཉིད་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །ཤེས་བྱ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུའོ། །ཞུགས་པ་ནི་ཆུད་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། བློར་ཏེ་བློ་ ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་རོ།།ཞུགས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རྣམ་པ་སྟེ། དེར་སྣང་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ། རྟོག་པས་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ། གང་གི་ ཕྱིར་ཕྱིའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚད་མ་དག་གིས་དཔྱད་པ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྙེད་ ཅེ་ན།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ།

由于什么理由没有见到也没有所缘？如果问没有见到什么，即是名称，所谓菩萨之名称，以名称安立的那个也为智慧所不得。'也'字表示'姑且不说其他'之意。不仅仅是名称，所行境也不可得。所谓所行境是指境界，其中菩萨们的道之性相般若波罗蜜多。同样地，所作也不可得，这是随顺的。所作是指行为，即随顺成办者所成办的意思。
诸蕴也以极为清净的智慧从一切处不可得。蕴是指色、受等。所谓'从一切处'是指从一切方面，即从一切门中未能了知。由于如此的缘故，故无见到菩萨。这表明由于世尊以无垢智慧未见到、不缘取凡夫们所安立的名称、所行境等，因此为了使未圆满者不执著于实有而修习，说无实之分别为实有分别之对治。
如果因此菩萨是无的话，那么就与第一句相违。为此所说：'这是遮遣假立'等。所谓假立是指具有颠倒见解的众生们假立为蕴、界、处的，是遮遣这些，而不是遮遣极为清净的智慧，这是所许。'如是'是指如此。'摄义即见解'是指造摄义者的见解为摄义见解，即其意趣。这即是此般若波罗蜜多义中摄义见解，即决定和思维的意思。因此表明这是应由信解而决定的义理。
为显示这以理证成立而说：'于所知性'等。'一切'是指无余。'所知性'是指所遍知性。'趣入'是指达到。若问趣入于何处，即说于智慧中，应了知于智慧中。若问所趣入的是什么，即说'相'。由随行故为相，即显现于彼。若问此相是何种相，答曰'分别'，即是由分别所成立，而非真实性。这表明：由于一切外境经由量度观察时，不能成立为微尘等自性，因此于识的自性中所安住的一切相也都是假立的，如是决定显示。
若问如何得知此义，即说'于般若波罗蜜多中'等。

 །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་དབེན་པའོ། །ཕལ་པ་ནི་ བྲིས་པའི་ཡི་གེ་དང་མིང་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་རོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོར་བྱས་པའོ། །ནིའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་ པ་ནི་གསུམ་ལ་ཡང་དག་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།།གསུམ་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། བརྟགས་པ་དང་ནི་གཞན་དབང་དང་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་བརྗོད་དེ།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གནས་པ་ན་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ནི་མ་རིག་པའི་གཞན་གྱི་ དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། སྦྱོར་བར་བྱེད་ པས་བརྗོད་པ་ནི།མེད་ཅེས་བྱ་ལ་སོགས་ཚིག་གིས། །བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དགག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་གཞན་ གྱིས་ཀྱང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་བཟོས་སྦྱོར་བའོ། །འགོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འདིར་དགག་པའི་ཚིག་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་འགོག་པར་བྱེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡང་དག་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྱུ་མ་ནི་མིག་ འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སླུ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ།དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་མཐུན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པ་དེས་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་རྣམས་ཉིད་ ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཐོས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།འདི་སྐད་དུ་གང་དུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་བསྟན་པར་མཛད་པ་དེར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། སྟོན་པར་མཛད་པས་བརྗོད་པ་ནི། །རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞི་ཡིས་ནི། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཤིང་བཤད་པར་མཛད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞི་ཡིས་ནིའོ། །བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ།

关于'般若波罗蜜'这一名称，般若波罗蜜有两种：主要的和次要的。其中主要的是远离烦恼障和所知障。次要的是以文字、名称等教法为本质。这里所说的是教法本质的般若波罗蜜。'教法'是指以声音和意义为体的法的教授。'尼'字是表示原因的词。
所谓'如何造作'是指应当依靠三者。这三者是什么呢？所说的是：'遍计所执、依他起性以及圆成实性。'其中'遍计所执'是指在青等境上，于不清净的认知中显现为所取和能取差别的那些，称之为遍计所执，因为是由凡夫遍计而成的。'依他起'是指在无二的认知中以自性安住时，由于无明的力量而显现为二相，因为是依靠无明等他力而成，所以称为依他起。'圆成实'是指远离所取能取相的觉知，因为是圆满成就的，所以称为圆成实。
如何依靠三种教法呢？修行者所说：'以无等词语，遮遣一切遍计。''无'即是'不存在'等如此类教法词语。'等'字也表示其他否定词语的表达。'遮遣一切遍计'中，'一切'是指无余，'遍计'是指分别心的造作，'遮遣'是指破除。此文表明：在此所听闻的否定词语，应当了知是用来遮遣一切遍计所执的事物。
同样，'以幻等譬喻，如实显示依他起。'幻是指幻术等能欺惑他人的本质。'譬喻'是指相似的比喻对照。'等'字包含了干闼婆城等。由这些譬喻所说的如实显示，应当了知是依他起性。这是说：凡是世尊以幻等为譬喻所显示的法，应当确定是说明依他起的本质。
如何显示圆成实的自性呢？教授者说：'以四种清净，宣说圆成实。'即是宣说和解释圆成实的本质。如何呢？是以四种清净。'四'是指四种。'清净'是指完全清净。

 །རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་རྣམ་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་བཞི་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ བཞིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ལྷག་མར་གྱུར་པས་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ རྟོག་པ་སྟེ།རང་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་བཅོས་བུ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་ནོ། །གང་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དང་འདྲ་བ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་བརྗོད་པ་གཉེན་པོའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་ བ་སྟེ།དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གང་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་བརྗོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པར་བྱ་ཞིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དེས་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱས་ནས་མཇུག་བསྡུས་པ་ཉིད་བྱེད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་མཛད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་གཞན་བསྟན་པ་མེད་དེ།གཞན་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ནི་གང་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་ནས་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེར་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་གང་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ བསྟན་པ་དེར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་སྟེ་གང་དུ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེར་བརྟགས་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་ཀྱི་གང་དུ་བརྟགས་པ་སྟོན་པ་དེར་དགག་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于能使清净所以是清净即相。既是清净又是四故为四种清净。即：自性清净、无垢清净、所缘清净、随顺清净。
其中自性清净是超越一切言说的无二分别，因为自性即自体非人为，仅由自身本性而成为其本体，如同宝珠一般。世尊依此而说一切众生皆有如来藏性，一切法亦如同如来，无自性等。
无垢清净即通过修习对治道的力量，瑜伽师生起无二智慧，这就是无垢清净，以无垢即离垢的方式而清净、清净的方式。世尊依此而说真实边际、真如、法界等。
所缘清净的含义即般若波罗蜜多的一切义，因为它是所缘所对的境，所以是所缘。它本身即是清净而清净，因为是为了获得它或缘于它的缘故。
随顺清净即极为清净的法界的随顺显现为教法，因为是它的随顺，所以是清净而遍净，相似的果称为随顺。
因此以此四种清净显示般若波罗蜜多在此圆满成就，这是语义。如是以总结方式配合后作总结即说'于般若波罗蜜多'等。
因为佛世尊于般若波罗蜜多中所作的一切声义体性的显示，都只应了知为这三种自性，除依他起等体性外别无所示，也不可能有其他。这是总义。
此中凡是以幻等喻显示处，唯显依他起而非他者，这是确定的。但凡显依他起处必是幻等为喻，这并非确定。
同样其他处也是，凡以遮遣方式显示处即显遍计，而非他者是确定的。但凡显遍计处必唯以遮遣方式，这并非确定，因为以成立方式也是可能的。

 །གྲུབ་པ་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྟོག་གཡེང་བ་རྣམ་བཅུ་ ཡི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཚུལ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཏེ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པའི་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གསུམ་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་བརྗོད་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་དབང་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་བྱས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བསྡུས་པའི་ཚོགས་པ་རྣམས་དང་།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སོ་སོ་བ་སྟེ་རེ་རེའམ། གཉིས་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་གཞུང་འདིར་བརྗོད་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསལ་བར་བྱས་པར་ངེས་པར་བྱ་བའོ།།ཡང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་རྣམས་གོང་དུ་བསྟན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་བརྒྱད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངག་དང་པོར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི ངག་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ངག་དང་པོ་འདིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་གཞན་དབང་དང་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བསྡུས་པ་རྣམས་ཁོང་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེལ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ངག་དང་པོར་འདི་ཅི་ནས་དོན་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ངག་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཞེས་འགྲོ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའམ་ཡང་ན་འཇུག་པ་ཞེས་བསམས་པ་སྟེ།ཁམས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གདོན་ཏེ་འདིར་ནི་སྨོན་པ་ལ་བྱུང་ཟིན་པ་བཞིན་ལེགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུའི་ སྒྲ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྨོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་སྤོབས་ པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་གྱིས་ཤིག་པའོ། །སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བས་གནང་བ་བྱོས་ཤིག་པ་སྟེ་བསྟན་པ་འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ནི་བརྟགས་པ་བརྗོད་པའོ།།ཅི་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བརྗོད་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

对于成就而言，仅仅是以不确定的方式随顺可能性而安立。如此宣说安住之时，所说的是'分别散乱有十种'等。
对于分别散乱的对治法门，所谓违品即是对治品，意为对治。
在此教法中，应当了知遍计、依他起和圆成实三者，或合集或个别地宣说。遍计、依他起等已作特征者，有些是合集，有些是个别，即一个或两个，在此般若波罗蜜多论中宣说，应当确定明了。
又为了遣除'常等合集已在前面说过'的疑虑而说'譬如'等。譬如在八千颂般若中的第一句：'须菩提，菩萨摩诃萨们当依般若波罗蜜多，如是菩萨摩诃萨们应当如何从般若波罗蜜多中出生，你当如是发起勇气。'在这样的第一句中，圆成实、依他起和遍计所说的特征合集，从中以圆成实等自性，诸法是无所有，世尊如是遣除具有此等自性的散乱。
又若问：如何知道第一句中宣说了三义？因为此句所摄的义是：'如何菩萨摩诃萨们从般若波罗蜜多中出生'，是指趣入和获得出离，或者是指趣入，这样思维。因为诸界的义不是那样的缘故。
或者应读作'愿出生'，此处由于说了'yu'声，如同已生起的祝愿是善的。世尊如是祝愿菩萨们的出离。如是'菩萨摩诃萨们依般若波罗蜜多'即是以之为境，'须菩提你当发起勇气'。
如是'当发起勇气'即是以智慧发起勇气的意思。'当发起勇气'是给予开许，以此教法宣说依他起。以'须菩提'等实义的宣说即是宣说遍计。'愿菩萨摩诃萨们从般若波罗蜜多中出生'，这是宣说圆成实。

 །གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་དོན་གསུམ་པོ་ རྣམས་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་ཡང་སྲིད་ལ།དེས་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་འདིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོར་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་པའི་བརྟགས་པ་ལ། ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། གསལ་བར་ཏེ་བཀག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དོན་རྣམས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ངོ་།།དེས་ན་འདི་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་གང་དག་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ནས་མཚམས་བཅད་པས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བར་ཇི་སྙེད་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་གཞུང་འདིས་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི། ངོ་བོས་སྟོང་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངོ་བོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་གཟུང་བའི་ཆའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་བསལ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ལྷག་པར་སྒྲོས་སྦྱར་བ་ཀུན་བརྟགས་པར་འགྱུར་ལ། བརྟགས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གང་དུ་འམ་གང་གིས་སམ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་ལ་ལར་རང་བཞིན་གང་གིས་ཀྱང་མིའི་རང་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་དགག་པ་འདི་ནི་བརྟགས་པ་ལ་ཡིན་གྱི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེས་ན་ངག་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་འགོག་པ་གཙོར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཟློག་པར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགོག་པ་སྟེ། བརྟགས་པ་དེ སེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པས་ འགོག་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་འདྲའི་ངག་ནི་སྟོན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སླར་འགོག་པར་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།

由于何种原因，三种义理可以合集或分别存在，因此说'如是佛'。由于这个原因，在这部般若波罗蜜多经典中，对于凡夫们所执著的义理实体的分别，应当了知并通达。那些是什么呢？应当明确地了知为遮遣。以何言说呢？因此说'如是佛未得菩提'，为了通达如实安住的诸法而成佛。菩提即是远离烦恼障和所知障的特征。说此即是摄取菩萨和声闻等。
因此，凡是以这些言说所说的，即是对与此相反的蕴等自性所假立的佛等，如是说。从何处划定界限呢？说'乃至圆满'，即是般若波罗蜜多经典圆满之间所有。应当了知此'如是佛菩提'等经文是遣除实体分别。
又为何只遮遣遍计而非圆成实呢？说'于自性空诸色'等。自性即是于空性自性中，凡是对于以空性为自性者的认知相，即是以所取分的自性而遮遣外境实有性，而如是显现即是增益遍计，所遍计者于何处或以何或如何而有？此说明所取分于任何处以任何自性都无胜义实有，因此此遮遣是对遍计，而非圆成实，因为彼于胜义中是有的。
此中'故'字是表示因由义，由于如是故于其他语句中亦是主要遮遣其他，即是遮遣遍计，应当了知并决定。此一切是遣除增益分别。
现在以'以空性'等言说遮遣诽谤分别的散乱。由于在般若波罗蜜多经中，世尊说'以空性不空'，如是言说即是'能诠空性是空'，即是'离空性'等一切实事成立的诽谤分别，于一切种，以'以空性不空'等如是自性遮遣，即是遮除，世尊如是宣说。

།ཚིག་འདི་འབའ་ཞིག་གིས་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགོག་པར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་སྒྱུ་འདྲ་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ གྱི་སྒྲ་ནི་སྔ་མ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྱུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མས་དཔེར་བྱས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི། སྒྱུ་འདྲ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སུའི་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་ནི་སྒྱུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་སྟེ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་བསགས་པའི་དོན་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་ཡང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འདིར་གཉིས་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་སྒྱུ་མས་བསྒྲིབས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྣང་བར་ཟད་དོ་ ཞེས་དེ་ལྟར་འདྲེ་བར་བྱེད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི།ཚུལ་འདི་ཉིད་ནི་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །ངག་གཞན་དག་ལ་འང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། མཁས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་ དུ་ཞེ་ན།ངག་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡང་ངོ་། །དེར་ཡང་སྐུར་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་བརྗོད་མ་ཐག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གང་གི་ ཕྱིར།གཞི་མཐུན་པ་ཡིས་རྒྱལ་བ་ནི། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་བརྗོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཞི་མཐུན་པ་ཡིས་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ མཐའ་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སངས་རྒྱས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི། །སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་དབང་བརྗོད། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དབང་བརྗོད་ཅིང་གསུངས་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མ་རིག་པས་བདག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐད་དོ། །འདིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཉིས་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གོ་སྐབས་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེའི་སྒྲས་བརྗོད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བརྗོད་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བུར་གྱུར་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་སྤྱིར་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

不仅仅以这些文字遮遣诽谤分别，同样应当了知以'佛如幻化，如是如梦'等文字也能遮除诽谤分别。'如是'一词是与前文相连之义。'如幻'是指以幻化为喻，凡是具有幻化譬喻的即是'如幻'，即如同幻化。是谁的呢？是佛陀的。佛陀是如幻的，'亦'字是积聚之义，也就是说如梦一样。
因为此处'佛'字表示无二智慧，虽然在凡夫等的心识中也本自具有，但为无明幻化所障蔽的自性对愚者而言只是不显现罢了。如是解释说明：'此理诸智者，于余语亦知。'即是说此解释之理应当了知。由谁了知呢？由诸智者，即诸识者。在何处了知呢？于其他语言中也是，例如'一切法如幻'等处也是。在那里也应当了知唯是遣除诽谤分别。
若问刚才所说这些应当如何了知？说道：'由共同基故，胜者说如幻。'假使一切处都无二智慧的话，那么以共同基来说明就不合理了。若问为什么？因为幻化等是完全不存在的，而佛是存在的。
此外，'以如幻等词，亦说依他起。''等'字包含如梦等。'亦'字表示因为之义，因为以如幻等词说明并宣说依他起，是世尊所教导的。'依他起'是指依靠他缘而起，即被无明执为我的意思。
依据这种情况也说佛如幻，并非本性清净一切处皆无。因此'佛如幻'等一切说法都是合理的。由此也遮破了诽谤分别，即否认一切众生都具如来藏性以及一切都无二智的诽谤见解，这就是略义。
若问：如果胜义中无二智慧是如来，那为何用该词说明凡夫的心识呢？对此解释道：凡夫心识中本自具有的本性清净体性，用'佛'字来说明和显示。对如是的无二智慧一般都是这样说的。或者是假立而如是说的。

 །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བཞིན་ཇི་ལྟར་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་ མི་དམིགས་ཤེ་ན།བརྗོད་པ་ནི་མ་རིག་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་ཡང་མ་རིག་པས་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིར་བྱས་པས་ནི་དེའི་རང་གི་རང་བཞིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་ནས་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་གཞན་དུ་སྣང་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཡང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་པའི་ ཕྱིར་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ།དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་མ་རིག་པས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་དྲི་མ་ མེད་པ་གཏན་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་ན།བརྗོད་པ་ནི། འབྲས་བུ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཤེས་པ་གང་གི་ཡིན་པ་འདི་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་མ་རིག་པས་བདག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐོས་པ་ དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལྷན་ཅིག་ཕྱེད་པ་རྙེད་ནས་མི་བདེན་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ནི་འབྲས་བུ་མི་བདེན་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སད་ པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་རིགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། གཉིས་མེད་གཞན་དུ་སྣང་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྒོལ་བ་གང་དག་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་འགོག་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྒོལ་བ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྐུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་ སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་གྱི་ངག་འདི་དེར་སྦྱར་བས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགོག་པའི་ངག་བསྟན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པ་ནི་ཕན ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།

怎样呢？因为菩萨如同佛陀一样具有无二智慧，所以称菩萨为佛陀，这就是其含义。或者说，因为是因，所以称菩萨为佛陀。如果像诸佛那样，凡夫也可能有这样的智慧，为什么不能见到呢？
对此说道：'由无明'等。凡夫相关的识虽然本性是无二的，但是被无明所控制而执著为我，这就是它的自性。遮蔽了自身的本性，虽然是无二的本性，却显现为他相，显现为二元的本性。
怎样呢？如幻化，比如幻化虽无自性，却显现如实物一样，智慧也是如此。这表明：即使说凡夫等的智慧本性，本来是无二的证悟，但因为被能取所取的颠倒所遮蔽，所以凡夫等的智慧不能了知，然而诸如来却在一切时中都能了知，因为无垢染。
如果是这样的话，那么因为一切时中都被无明束缚，就永远不可能无垢染了，如果有此疑虑，则说：'如梦般舍弃果'。虽然本性清净的智慧被无明执为我，但是获得闻思等特征的智慧后，就能舍弃不真实义的果。
比如梦境虽有显现不真实义的本性，但遇到醒来的条件就能舍弃，这里也是如此。因为这是合理的，所以说：'无二现为他相者'等。无二智慧显现为他相，即显现为颠倒本性的二元性时，对于果，即果的对境，也就是真如特征的果，那些诽谤、否定的诤论者们的诽谤分别，对于这些诽谤分别，空性并非空无。
说'色即非空性'，对于执著一性的分别，在此色的空性即非色的般若波罗蜜多经文，通过引用此经文来遮遣一性的分别，所说'因为互相矛盾'等。色不应该是空性。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་གནོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་རང་ བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྟེ།ནམ་མཁའི་པདྨོ་ལྟར་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །ངོ་བོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་དཀར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་དག་ལ་འགལ་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ནའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདིས་གསལ་བར་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་འདིས་ནི་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་དགག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དགག་པའི་དོན་དུ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་དེ་ཉིད་ལས་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདི་གསུངས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ་སེལ་བ་ཡིན་ན།།ཅི་ཞིག་སེལ་ཞེ་ན། ཐ་དད་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་རྟོགས་སོ། །གང་ན་ཚིག་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་གང་གི་ཕྱིར་ན། གང་ གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་དེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་གཞན་མིན་པས་ཏེ།འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེས་ན་འདིས་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བར་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་མེད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤྲུལ་ཞིང་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་ རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བརྫུན་པ་ཁོ་ན་སྣང་ཞིང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་དད་ནས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ།། འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མ་རིག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེས་དོགས་པ་བསུ་ནས་བརྗོད་པ་ནི། མེད་པ་སྟོན་པར་ནུས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མེད་པའི་སྟོན་པར་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེར་ནུས་པ་སྟེ། མཐུ་ཡོད་པའི ནུས་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།རབ་ཏུ་བསྙད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལམ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ནུབ་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏོ།

为什么这样说呢？因为彼此相违的缘故，即空性与色法彼此相违的缘故。怎样相违呢？因为空性是无自性，如同虚空中的莲花一样无有体性。'体性'一词是确定所取之义。意思是唯无体性。'色与相貌相关'是指色法具有白色、蓝色等相貌的意思。
由于无体性与有体性相违，因此一体的分别念，其中'因此'一词表示理由，即由于如此，所以对一体的分别念造成损害，如经中明确说道：'色之空性即非色'。因此，这里说明了遮遣一体分别念的散乱。
为了遮遣'色法异于空性'这种差异性的分别念，般若波罗蜜多经中说道'空性不异于色'，这是在做什么呢？是在遮遣。遮遣什么？遮遣差异性的分别念。以何种言词？因为色法不异于空性，即蕴的特征之色法对于空性来说绝非他者，而是唯空性即是色法，与空性毫无差异，任何方面都不存在差异，这就是其意义。
因此，这里显示了遮除差异性分别念的散乱。又为何空性中无异于空性的色法呢？说道：'因为'等等。因为无明所幻化、成立、分别的色法虽离其自性，但并非仅是不存在显现，而是虚妄显现，用以遮除执著事物者，因此色法不异于空性，这是其含义。
那么，凡夫的心识本性清净，为何称之为无明？为解答此疑问而说：'因能显示无'，即能显示非真实义理的能力，即具有此力用，称之为无明，这是世俗谛而非胜义谛。关于'彼自性'等，由于修道力断除能取所取，远离无明，本来清净的自性，即是诸断除者的般若波罗蜜多，如是宣说开示。

།འོ་ན་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་འདི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་གཉིས་འདི་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་སྣང་བ་གང་ ཡིན་པ་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཤེས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་།འབྲེལ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་གནོད་བྱེད་ཡིན་ཞིང་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གནོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནས་གནོད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུའི་ཚོགས་ལ་མི་བདེན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་ཆུ་མེད་པའི་དབེན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན མཆོག་རིག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་དུ་གསུངས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་ མཛད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།ཉེས་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་དག་ཀྱང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་བསལ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་གྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་མཛད་པའི་བསམ་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ནང་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མང་པོ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། བསྟན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་གཡེང་བ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགལ་ཟླ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རིགས་པར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ཡང་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་རིགས་པ་ཡང་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འཐད་པ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་དག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ ནི་བསྡུ་བ་ལ་སྟེ།མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་འཐད་པ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མས་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་དེ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་སོ། །ཡང་ཚད་མ་གང་གིས་དམིགས་ཤེ་ན་ རྗེས་སུ་དཔག་པས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ།།གང་གི་རང་རིག་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྩོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་ ན་རང་རིག་པ་མི་འཐད་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་དོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་རིག་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྣང་བའི་དབང་གིས་ནི་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པ་ལས་ གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།

那么，对于以无明本性而在心识中运行的分别念，是什么在对治它呢？回答说'这二者'等。凡是显现为二元的这些，以胜义谛本性而言是无二本性的清净智慧，通过闻思修慧的助缘和关联，是对二种无实相分别念的对治和克服，这里说'对治'就是这个意思。因此，真实性就是这个。
正是由此而对治，这个意思也是分别念，就像对海市蜃楼群了知其虚妄性时，就有了无水的离执智慧一样。正因为如此，最胜智者如来为对治这十种散乱，宣说般若波罗蜜多为母，在一切般若波罗蜜多中都教导了无分别智。
如果是这样，那么《摄论》作者是如何说明对二种分别念的对治呢？这没有过失。因为二种分别念本身已经包含了其他分别念，所以遣除这两种时，实际上也遣除了一切，这就是《摄论》作者的意趣。
如果其他散乱也都包含在这两种之中，那为什么世尊还要宣说众多散乱呢？这是基于所化众生的意乐而开示的，不必过分延伸。
如同智慧的分别念是对治，世尊也如理宣说了这个道理，所以说'道理也说'等。无分别智是如何作为散乱的对治，世尊也如理宣说了，这也是在般若波罗蜜多中所说的合理性。
'为清净故'是说，由于本性清净且本自光明，所以是对不清净散乱的对治。'如是'这个词是总摄义，也是因为无所得的缘故。
因为这些一性等事物的合理性是不可得的，而无二智慧是由量所决定的，所以确定它是对治。若问是由什么量所得？答说是由比量。
凡是自证的就不是他相所限定的，如同乐受等。争论所依的认识也是自证的，这是本性相违的现量。若是他相所限定就不能成立自证，这是能破的量。
这里不应怀疑说被青等所不定等，因为它们在胜义中也是由自证而成立的，只是由显现的力量而向外转，错误地认为是他相所限定的。

།འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་ལ་རང་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སྐྱོན་མེད་དོ། །དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་ཕྱི་རོལ་པ་མེད་པར་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེ་ལྟར་འདི་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ན་འོ་ན་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་གཉིས་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་ནི་དེ་ལ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པར་རིག་ན་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་འབད་པ་མེད་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། གང་གི་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འཛིན་པའི་སྒྲས་སྣང་གི་ རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མར་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མེད་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ གཟུང་བ་འདི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ རང་རིག་པ་ཙམ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རང་རིག་པ་ ཙམ་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པོ། །ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ཡང་མི་ཐལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཟུང་བ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པར་སྣང་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེས་ན་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་མ་བཟུང་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་སྤྱིར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པར་བྱེད་པ་ཀུན་ རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་དགོས་ཏེ།རྣམ་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，青等彼等于胜义中无故唯是识，如是为正理，因此无过失。如是于外境之理中，如自证般安住相而非如实境性，因此无过。
譬喻不成立亦非，以乐等之体验是乐受而非真实体验乐等之相等，以乐等外境无性于他处已作观察故。因此如是此乃离所取能取相之唯识性，而非有他。
若于识中无所取能取，则于彼成识者有何他？离所取能取二之其他自性，于彼凡夫等未能如实了知，若能如实了知则成见真实，若尔一切有情无需努力即得解脱。
此能推度者亦无果，以无二自性即是果故，彼亦以量不成故。现为二性者亦如兔角故非果者。
此过失非有，以彼亦非无故，能取声显现而非诠表了知自性，然而青等成为外境而显现者，以不能耐一多观察故非真实性，因此离识之所取境于胜义中无，以彼无故。
依彼了知'此是能取此所取'之了知自性假立为作者性者彼即是无。因此作者与业互相观待假立故，说无能取自性，而非说唯自证之了知自性是能取声所诠。
如是了知之自性非互相观待假立，以从自相续如是生故。如所说离所取能取性故，唯自证自性安住者即说彼，了知自性亦以自证现量成立。
一切亦不成见真实，以无分故是无二了知自性，以系随迷惑所取种子故不生显现无二了知自性，因此无二自性虽是所取亦如未取。
仅此亦非总未成立了知自性之有法。如是于一切义诽谤者，承许世俗胜义事者亦必须承许于能显明无义之识性是无明，以不可能有余相故。

 །དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ནམ་མཁའི་པདྨོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲང་བ་ ལ་དྲོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ།།ཡོད་པའི་དོན་གསལ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་འདི་ཡང་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །མེད་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ན། ཇི་ལྟར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར། དེས་ན་རིག་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་ལ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འོངས་པ་འདི་ནི་མི་འདོད་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྩོད་པ་འདི་རྒྱས་པར་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དེས་ན་ འདིར་མི་སྤྲོས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ་ནི། དངོས་དང་དངོས་མེད་འགལ་ཕྱིར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བསམས་པ་ལའོ། །སྔར་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ རྣམས་ཀྱི་གནོད་བྱེད་ཡིན་པར་ནི་མ་ཟད་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལ་གནོད་བྱེད་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ གང་ན་བདེན་པའི་དོན་གསལ་བར་ནུས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་དེར་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།ཡང་མེད་པའི་ཐ་དད་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ གཅིག་ཉིད་ཀྱང་ངོ་།།འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། གཟུགས་འདི་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིར་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་སུ་ ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མིན་པས་ཏེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སོ།།མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ དེ་ལའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ནི་གོ་སྐབས་ཏེ་འཇུག་པའི་གནས་སེལ་ཞིང་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།

对于这样的情况，损害它的也必定是不颠倒的形相具有明知的自性，如果是胜义谛的方式则无自性，那时就不会成为损害，就像虚空中的莲花一样。因此，凡是能造成损害的，就是存在的名言，就像寒冷对热性事物一样。
这个显现存在之义的无二智也是显现不存在之义的无明的对治，这就是自性因。虽然不存在，但也不能说这在世俗中有自性，因为你说二取分别的心中有无二智，而无明是世俗，这样说的话，怎么不会与自己的话相违呢？
因此，对于除了明知自性以外的是世俗有，而对于具有无二相的智慧则是胜义有，这是由理力所得出的结论，即使不愿意也必须承认。这个论辩在其他地方已被上师详细分析过了，所以这里不再赘述。
同样，还说了其他不同的理由：'由于有和无相违故'。'还'字是指考虑。不仅仅是前面所说的理由使离分别的识成为散乱者的对治，而且由于有和无相违的缘故，也了知它是对治。
如是，种种等义是无实的自性，而离开分别网的智是有实的自性。因此，哪里有能显现真实义的智，那里怎么会有胜义中无自性的一性等呢？而所见到的无的差别，也应知是由无明力所致。'也'字是指一性也是。
这从何而知？说'此色唯是名'等。因为世尊在此般若波罗蜜多中说色唯是名，因此，在胜义中，即在实相中，蕴的特征之色不以自体而有，即是空的。'唯是名'即是仅仅安立为名。
由于如此的因相，所以'于彼自性分别等'。'于彼'是指于境。自性是坚硬性等。或者与之相关的分别，即增益，是对彼自性的分别。然后于彼自性的诸分别即是遮除、阻止机会即趣入处。这是遣除了自性分别的散乱。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དེའི་ཡུལ་དུ་ཟློས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་བརྗོད་པ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔ་མ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གང་ ཡིན་ཞེ་ན།ངག་གོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངག་འདི་ལྟ་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིས། །སྒྲོ་འདོགས་རྣམ་རྟོག་འགོག་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ རང་བཞིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལྷག་པར་སྦྱོར་བ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེའི་འགོག་པར་བྱེད་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའོ།།འདིས་ནི་སྔར་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་ བུར་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྒྲོ་འདོགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ལ།འདིར་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲོ་འདོགས་དེ་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །འདི་འབའ་ཞིག་འགོག་པ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་ཡང་འགོག་ པ་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མཐོང་བ་མེད་ཅེས་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེས་ནི། དེའི་ཕྱིར་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གཞན་ཡང་འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པས་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཕྱིར་མིང་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་ལས་གསུངས་པའི་ གཞུང་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མིང་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་རྣམས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡུམ་གྱི་གཞུང་གཞན་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ བཏགས་པ་ཡིན་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དོན་དག་གི་འབྲེལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་འབྲེལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་མི་བཞེད་དེ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྟོག་པའི་བློས་སྦྱོར་བ་ཙམ་མོ། །བྱིས་པའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་གང་ཡང་བྱིས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་པས་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདི་ཡང་ངེས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲ་འདི་ལ་དོན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་མིང་བྱས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་བྱས་ཤིང་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་མིན་ནོ།

现在讲述般若波罗蜜多及其境界中重复过失的消除，即'色即色的自性'等。这是前面已经说明和解释过的。
那是什么呢？是语言。是什么样的呢？即'以色的自性为空'。这样的语言以其自身本质，能遮止增益分别。
这是说，对于'具有自相和共相的色不是以色的本质为空'这样的自性增益执著，能遮止、能破除其分别的本质。
这里消除了前面增益分别的散乱，即'色以自性而存在'这样的自相共相的增益。此处则遮除'坚性等性相的境存在'这样的增益，由此与前者有所不同。
不仅遮除这些，还要遮除其他散乱，故说'诸法'等。因为诸法的生灭是不可见的，如是世尊在般若波罗蜜多中宣说。由此宣说，因此得以遮除、断除。
其差别分别是指，遮除'色等的差别即生灭相是存在的'这样本性的差别分别。这样消除了差别分别的散乱。
同样，为显示遮除其他散乱的原因而说'因为名假'等。'名假'是与般若波罗蜜多母经的经文相连，表明名是遍计所执。
同样，'这些法是分别'与般若波罗蜜多母经的其他经文相连，即言说所诠义的诸法也都是假立，是增益。
因为如此，所以'声义的关系'即实体性的关系，世尊不许可、不承认，只是分别心的假立而已。
'凡夫外'等，是说任何为凡夫外境执著的迷乱，都是以'这是外境'而行持。
能诠所诠性相的言说也是从这种决定而起作用，这些言说中根本没有任何实义。
因为如此的缘故，所以在这世间上，如何安立名字，即如何设立能诠并结合，如此的所诠事物是不存在的。

 །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མིང་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་རྟོག་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཀྱང་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་དུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འབའ་ཞིག་གིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ་བརྟགས་པ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།བདེན་དོན་རྣམ་རྟོག་སེལ་བ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ལས་ཐ་དད་པའི་མིང་དོན་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེལ་བ་ན་སྟེ། ཟློག་པ་ན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས། །མིང་ཙམ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ སྐད་གསུངས་པ་དེའི་མིང་གི་སྒྲ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཏགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་པ་འདིས་གཉིས་མེད་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ནི་སྒྲ་དོན་འགོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་དག་འགོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྒྲར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་རིགས་ པ་འདི་ཉིད་གཞན་དུ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ངག་གཞན་ལ་འང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བརྗོད་པའི་དོན་ངེས་པས་སོ། །ངག་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ངག་ལའོ། །དོན་རྣམས་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུམ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པས་མིང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ངག་གི་དོན་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་རིག་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཏུ་སྟེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མ་རིག་གོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བརྗོད་པ་ནི་མིང་རྣམས་ཀུན་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །སུས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་རིག་པས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པས་དེ་ཉིད་རིག་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བདེན་པའི་དོན་དུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་འགོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི བསམ་པའི་ངོར་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཟློག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་ལ་གཞག་པར་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་འཕོ་བ་ལས། མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་ནི། །ཆོས་ནི་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། ། དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ།

因此，不应如名称那样执著于义，世尊也不这样认为。如同名称所显示的外境那样，所诠和能诠的事物是不存在的。这也是遣除如名称那样执著于义的散乱。
因为仅仅是假立，而且是假立的缘故，所以说那个名称不是能诠。如说'遣除真实义分别'等。当遣除'异于义的名义是真实义'这样本性的分别，即遮遣时，世尊说了什么呢？
如所说'般若波罗蜜多、佛陀以及菩提心，都说是唯有名称'这样本性的般若波罗蜜多。因为如来这样说的缘故，名称的声音不是以自性而存在。
这是显示佛和菩萨等名称是假立的。不应认为这个遮遣是遣除无二。为什么呢？如说'这是遮遣声义'等，应知是遮遣声和义二者。
'不是遣除事物'是说不遣除事物本性无二的智慧，因为它以无声故不可言说。现在说这个道理也适用于其他情况，如说'同样也适用于其他语言'。
'同样'是由前说的义确定。'其他语言'是指这样类型的语言。'确定诸义'是指通达无颠倒的义理之义。'应知'是指应了解。
如在般若波罗蜜多经中说，以真实智慧，一切名称都真实无所缘。摄持语义而说的是'以一切智'等。无所缘。如何呢？真实地，即如实地不了知。那是什么呢？
言说即一切名称，即能诠。由谁呢？由一切智，即由如实无颠倒了知真实性的真实智，即一切智者。因为声和义作为所诠和能诠不以真实义而被缘取，所以不遮遣声音，即不遮遣、不遣除耳识所取的声音。
这也应了知是依所化机的意乐，这是遣除如义而执著名称的散乱。世尊观待义的真实性，在《流转经》中说：'以任何名称，说任何法，彼于彼中实不存在，此是诸法法性。'

 །མིང་ནི་མིང་གི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་སྟེ་མིང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མིང་མེད་པ་ཡི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མིང་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་བསྟན་བྱས། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །རྗོད་བྱེད་ལས་ནི་གཞན་གྱུར་པ། ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་རྗོད་བྱེད་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲ་དང་བརྗོད བྱ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་སྒྲའི་དོན་གཉིས་ཀ་འགོག་ཅིང་སེལ་བ་ནའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེའི་ས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དང་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བརྗོད་པར་གྱུར་ཏེ། སྨྲས་པར་གྱུར་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བསམ་པའོ།།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྒྲ་གཞན་ཉིད་ཙམ་ཡིན་ཡང་ངག་གི་དོན་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ངག་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ངག་གང་ཞིག་འདི་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན་པ་སྟེ།མ་བཤད་ཅིང་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ངག་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་དོན་རྟོགས་པ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་དོན་རྟོགས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཏེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་ཟིན་པའི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ དག་དེ་ཤེས་པ།།རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་དཔྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་དཔྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་སྟེ་ངེས་པར་བསམས་པའོ། །གང་དག་ཅེ་ན། འདི་དག་སྟེ། སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། །སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། དེ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་ངག་གི་དོན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ དག་ཇི་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན།བརྗོད་པ་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་ཏེ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་བློ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པས་ད་ནི་དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་སྤོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉུག་མ་ལ་བརྗོད་དེ། གཉུག་མའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་དེ་སྤོང་ཞིང་གཞག་པ་སྟེ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། དོན་གཞན་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ལས་དོན་གཞན་རྟོགས་ཤིང་འགོད་པ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་ལྟར་བཅོས་བུ་སྟེ། གསེར་བཅོས་བུ་ལྟ་བུའོ། །ནིའི་སྒྲ ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྐབས་ཀྱི་དོན་འཆད་པར་བྱས་པ་དང་གང་ཡང་དོན་གཞན་འཛིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྒྲས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པའོ། །འདི་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། ། ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པར་བརྗོད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

名以名的自性，空且名不存在。无名之诸法，以诸名广作宣说。此等一切唯是名，安住于唯是想。能诠之外，所诠不存在。如是宣说。
一切问者皆是圣者须菩提为了阐明二种般若波罗蜜多而说，故说'须菩提'等。须菩提否定并遣除能诠声和所诠声义二者。
如何呢？须菩提说：'彼时未见菩萨之名以及菩萨'，此即般若波罗蜜多所说，因为二者皆是遍计所执。
为显示虽仅是异于所欲义之摄义方便的声音，亦能了知语义，故说：'般若波罗蜜多语何'等。即前所说般若波罗蜜多相关之语，仅此不能了知，未说未分别者实不存在，然而以其他方式所说一切语皆是唯为了知义。
如何了知义呢？仅以此说，即以前述解说之门。然而'此等由知者，以细微慧观察'中，观察即是审察，确实思维。何者？此等即以异声所说具三十二相者。由谁？由知者，即由知语义者。
彼等如何观察？以细微慧，即极微细心不著他境离散乱之智，此是其义。
于般若波罗蜜多中闻影像声，今为显示其义而说：'处义即舍离'等。处即是本性，于本性处所摄义彼舍离安立，即不执彼，了知异义即于各别决定义中了知安立异义者，见闻般若波罗蜜多彼即是影像。影像即是伪造，如伪造之金。'尼'声是因为之义。
因为凡是解说处义者以及执持异义者，一切皆以般若波罗蜜多影像声说，此是总结。
正是缘此，诸大车师说：'此中无所除，少许无所立，于真实正见，见真实解脱。'
今为显示义之总结而说：'般若波罗蜜多所依'等。

 །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པར་བགྲངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྟེན ཅན་གྱི་བསྡུས་དོན་འདི་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མིང་ཅན་ཡིན་གྱི་ལྷག་པར་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ནི་བཟླས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་དོན་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། དོན་གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ འདྲི་བ་གཞན་བརྗོད་དེ།གང་གི་ཚེ་དྲི་བ་པོའི་དབྱེ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དྲི་བ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་བསྟན་པར་བྱ་བར་གྱུར་པའི་དོན་གཞན་ལ་ བརྟེན་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་དོན་དེ་ཉིད་སོ་སོས་སམ་མཐའ་དག་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པ་བྱས་པ་ལས་སུ་རུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་སྟོང་པར་བགྲངས་པའོ། །ཡང་དག་ཏུ་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བསྡུས་པ་བྱས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རོ། །ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའོ། །ཅི་ཐོབ་ཅེ་ན། བསོད་ནམས་ཏེ། དེ་ དག་པར་བྱེད་པས་ན་བསོད་ནམས་ཏེ།བསོད་ནམས་དེས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཅིག་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་སོན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་མིན་དོན་དམ་པ་ཡི་ ཚིག་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡིས།།བསྡུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བདག་གིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མཐུ་ལས་བྱུང་བསོད་ནམས་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི། །བློ་གྲོས་མངོན་པར་རྟོགས་བཞིན་ད་ལྟ་རྣམས་དབེན་རྟོགས་གྱུར་ཅིག་།དགེ་སློང་བསླབ་པ་བརྒྱ་ལྡན་པས། །སེམས་ལ་བསོད་ནམས་གང་བསྒྲུབས་ དེས།།འཇིག་རྟེན་བློ་གྲོས་མངོན་རྟོགས་ཤིང་། །བདག་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཐོབ་ལྡན་ཤོག་།རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོ་ཡི། །ཚུལ་སྟོན་འདི་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི། །གྲངས་ནི་བཞི་བཅུ་ཐམས་པ་དང་། །བཅས་པའི་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་འབངས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཐིག་ལེ་བུམ་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

在十万颂般若波罗蜜多中所计数的一切中，凡是以般若波罗蜜多为所依的摄义仅此而已，即应当了知：具有三十二相之名，除此之外再无其他。然而，这又是重复的，是一再重复的。
这种意义是什么样的呢？依于其他意义而说，'其他意义'即是指其他问题。当由提问者的差别，如蕴、菩提分、佛法等，通过其他问题方式所依时，那时便是对此一再重复。
或者，依于应当为喜好简略者所宣说的其他意义，而将具有三十二相的事义，或个别或全部重复。
现在为显示自身极为广大，宣说由般若波罗蜜多摄要所生堪能福德蕴回向：'般若波罗蜜多'等。
'般若波罗蜜多八千'是指教法本性计为八千颂。'真实摄要'是指义理摄要。如何呢？'真实'即是不颠倒。'获得'即是得到。获得什么？福德，由其清净故为福德。愿以此福德使众生成就般若波罗蜜多。
此意是说：愿一切世间皆至般若波罗蜜多极为清净智慧的究竟。
非他胜义语，以观察，我所说摄要广释，以其力所生福德差别，愿此世间以智慧现证，今得证离戏。
具有百种学处的比丘，于心所修何等福德，愿世间现证智慧，我亦具足获得福德。
此广释甚深，显示法则偈颂，数目为五百四十。
此乃亲近圣者方域军阿阇黎所造般若波罗蜜多摄颂广释，是依止三宝的大师阿阇黎所造圆满。
由迦湿弥罗班智达帝洛迦迦拉夏与译师比丘智慧贤翻译、校对并审定。


